Kronoloji
Peygamberler döneminden bugüne; Filistin’in ve Kudüs’ün tarihinde iz bırakan dönüm noktaları.
M.Ö. 1230
İsrailoğulları, dönemin en kuvvetli şehri olan Mısır’dan Hz. Musa önderliğinde çıkarak Sînâ yarımadasına götürüldü.
M.Ö. 961
Mescid-i Aksa, Hz. Süleyman (as) tarafından inşa ettirildi.
M.Ö. 598
Peygamberlerin adil yönetiminde kurulan devletler bozulduktan sonra Asurlular ve Babilliler tarafından yıkıldı; İsrailoğulları sürgün edildi.
M.Ö. 330
Doğu’ya gerçekleştirdiği büyük seferde Filistin toprakları imparatorluğa dahil edildi.
M.S. 135
Sürgün sonrası Avrupa’nın birçok şehrine yayılan Yahudiler, getto denilen kapalı mahallelerde yaşamaya başladı.
M.S. 627
Bizans İmparatoru Heraklius Kudüs’ü ele geçirdi.
M.S. 660
Muaviye (ra), Kudüs’te halifeliğini ilan etti.
M.S. 691
Abdülmelik b. Mervan tarafından yaptırılan Kubbetü’s Sahre’nin inşaatı tamamlandı.
1187
Selahaddin Eyyubi Kudüs’ü Haçlı işgalinden kurtardı; Nureddin Zengi’nin yaptırdığı minberi Mescid-i Aksa’ya yerleştirdi.
1860
Moses Montefiore bu sözü söylediğinde Filistin’de sadece yedi bin civarında Yahudi yaşıyordu.
1883
Sultan II. Abdülhamid Han, dışarıdan gelen Yahudilerin Filistin’de mülk almasını ve yerleşmesini yasakladı.
1897
Basel’de toplanan kongrede 50 yıl içinde Filistin’de bir Yahudi devleti kurma hedefi belirlendi. O tarihte Filistin’de 23.662 Yahudi vardı; nüfusun %4’ü.
1901
17 Mayıs 1901’de Herzl, Osmanlı’nın tüm dış borçlarını ödeme karşılığında Filistin’e yerleşim teklif etti; Sultan II. Abdülhamid reddetti.
1909
Darbenin ardından Yahudilerin Filistin’e göç etme ve toprak alma engelleri kaldırıldı.
2 Kasım 1917
İngiltere, Kudüs’ü işgal etmeden 39 gün önce Filistin’de bir Yahudi vatanı kuracağını taahhüt etti.
9 Aralık 1917
Osmanlı’nın bölgeden çekilmesiyle Filistin İngiliz işgaline girdi.
1920
Dünya Siyonist Örgütü Filistin Ofisi’ne bağlı olarak kuruldu; ardından Irgun (1931) ve Lehi (1940) geldi.
1931
Şeyh İzzeddin Kassam askeri birlikler oluşturarak işgale karşı ilk fiilî cihadı başlattı; 1935’te şehid edildi.
1936-1939
Ayaklanmada 5.000’den fazla Müslüman şehit edildi, 15.000’den fazlası yaralandı.
9 Nisan 1948
Siyonist terör örgütleri 254 sivili vahşice öldürdü; katliam halkı göçe zorlama stratejisinin sembolü oldu.
14 Mayıs 1948
Ertesi gün İngilizler Filistin’i terk etti. Savaş sonunda işgal edilen toprak oranı %56’dan %78’e çıktı.
1948-1949
500’den fazla köy ve kasaba boşaltıldı; 750.000 Filistinli ana yurdundan sürgün edildi ve 58 mülteci kampına yerleştirildi.
5-10 Haziran 1967
Gazze, Sina, Batı Şeria, Golan ve Mescid-i Aksa’nın bulunduğu Doğu Kudüs işgal edildi.
21 Ağustos 1969
Bir Siyonist terörist, Selahaddin Eyyubi’nin yerleştirdiği 800 yıllık minberi yaktı; Kıble Mescidi’nin büyük kısmı zarar gördü. Ardından İslam İş Birliği Teşkilatı kuruldu.
15-18 Eylül 1982
Mülteci kamplarında 3.500 sivil katledildi; kuşatmayı organize eden Ariel Şaron “Beyrut Kasabı” olarak anıldı.
8 Aralık 1987
HAMAS’ın ortaya çıkışıyla eş zamanlı başlayan ayaklanma 13 Eylül 1993’e kadar sürdü; 1.162 Filistinli şehid edildi.
1993-1995
İsrail ve FKÖ birbirlerinin meşruiyetini tanıdı; 4 Mayıs 1994’te özerk yönetim kuruldu.
28 Eylül 2000
Ariel Şaron’un Mescid-i Aksa avlusuna girmesiyle başladı; 8 Şubat 2005’e kadar 5.103 şehit verildi.
2005
15 Ağustos - 12 Eylül 2005 arasında Gazze’deki 21 yerleşim biriminden 8.000 işgalci geri çekildi.
25 Ocak 2006
%44,45 oyla tek başına iktidara geldi; İsmail Haniye başbakan oldu.
Haziran 2007
1,5 milyon insanın yaşadığı Gazze, dünyanın en büyük açık hava hapishanesine dönüştürüldü.
27 Aralık 2008
23 gün süren saldırılarda 1.133 sivil şehit oldu; bunların 410’u çocuktu.
31 Mayıs 2010
Ablukayı kırmak için yola çıkan 6 gemilik konvoya uluslararası sularda saldırıldı; 10 aktivist şehit oldu.
2012 · 2014 · 2021
Bulut Sütunu (162 şehit), Koruyucu Hat (2.158 şehit) ve 2021 Mayıs saldırıları (259 şehit).
7 Ekim 2023
Mescid-i Aksa’ya yönelik ihlallerin artması üzerine Gazze abluka kırıldı; işgalciler Hannibal Protokolü’nü devreye soktu.
19 Ocak 2025
58 gün süren ateşkeste 1.755 Filistinli esir kurtarıldı. O tarihe kadar kayda geçen şehit sayısı 47.107’ydi.
18 Mart 2025
İsrail soykırıma yeniden başladı; 2025 Mayıs itibarıyla tespit edilen şehit sayısı 53.339’a ulaştı.
